Skip to content
harold-wilson-biyografisi-sosyal-cene

Harold Wilson: Britanyalı, Sosyalist, Politikacı

Harold Wilson, 20’nci yüzyıl tarihine Britanyalı sosyalist bir politikacı olarak ismini yazdırmış kişilerden birisidir. Göreve iki kez gelmiş olan Wilson, Britanya’da sosyal ve ekonomik reformları ile hatırlanmaktadır. Yaptığı işler ve fikirleri döneminde ve sonrasında hep tartışılmıştır. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ajanı olmakla suçlanmanın yanında Britanya’da sosyal demokrasinin gelişimine en büyük katkıyı yapan isimlerden olmuştur. Wilson hükümeti, Birleşik Krallık’ta neo-sol hareketin post-materyal taleplerinin arttığı bir dönemde idm cezasının kaldırılması gibi önemli işlere imza atmıştır.

Harold Wilson İyi Bir Öğrenci Miydi?

Harold Wilson Birinci Dünya Savaşı sırasında Yorkshire’da doğdu. Bir kimyacı ve bir öğretmenin çocuğudur. Ailesi aktif olarak politika ile uğraşıyordu. Downing Street, 10 Numaralı Başbakanlık ofisini ilk kez 8 yaşındayken bir okul gezisinde ziyaret etmişti İleride iki kez ikametgâh adresi olacağını bilmeden gezdiği bu yere başarılı bir eğitim ve okul hayatının ardından Başbakan olarak girecekti.

Siyaset Bilimi hocası, R. B. McCallum, Wilson’u eğittiği en iyi öğrenci olarak nitelemişti. PPE bölümünden mezun olurken (Philosophy, Politics and Economics/Felsefe, siyaset ve ekonomi) bütün çalışmalarından A alarak seçkin öğrenciler arasına adını yazdırdı. Önemli akademik ödüllerden oluşan bir eğitim arkaplanına sahip oldu.

Wilson’un halefi ve çalışma arkadaşlarından bir tanesi Roy Jenkins şöyle diyordu:

“Akademik başarıları onu Peel, Gladstone ve Asquith gibi başbakanların kategorisine sokmuştu. Ama… Öngün değildi. Yaptığı şey bilgiyi almak, zihninde iyi bir şekilde organize etmek ve sınavlarında bunları akıcı olarak ortaya koymaktan başka bir şey değildi.”

Roy Jenkins

Erken Siyasi Yaşamı

Harold Wilson siyasi yaşamına 1945 senesinde İkinci Dünya Savaşı’nın bitimi ile başladı. İşçi Partili siyasetçi önce 1945 yılında Ormskirk milletvekili olarak parlamentoya girdi sonra da Huyton milletvekili oldu. 1947’de Başbakan Clement Attlee, Wilson’u Ticaret Kurulu Başkanı olarak görevlendirdi. 31 yaşına geldiğinde 20’nci yüzyıl Britanya kabinelerinin en genç üyesi olma ünvanını taşıyordu.

harold-wilson-labour-party-ussr-sosyal-cene

Wilson’un hızlı bir şekilde siyasete atılması ve parlamentonun en genç üyelerinden birisi olarak seçilmesi, siyasi kariyerinin de sürekli hızlı bir ivmeye sahip olmasını sağladı. Görevi boyunca uğraştığı şeyler genellikle savaş sonrası dönemde kalmış olan ekonomik sorunlar ve ekonominin yeniden inşası olmuştu.

Siyasette başarılı bir denge kurucu olması ile bilinirdi. Kendi iktidarlarından önce de çok önemli görevlerde bulunmuş ve birçok sorunun çözümünde aktif rol almıştı. Hugh Gaitskell’in liderliğindeki İşçi Partisinde, Wilson 1955’ten 1961’e kadar Gölge Şansölye olarak, 1961’den 1963’e kadar da gölge Dışişleri Sekreteri olarak görev yaptı. Gaitskell’in ani ölümü üzerine Wilson, George Brown ve James Callaghan gibi isimlere karşı mücadele ederek İşçi Partisinin lideri oldu.

Başbakan Harold Wilson

Çeşitli siyasi ve parti içi görevlerde bulunduktan sonra 1974 yılında ilk kez Başbakan oldu. Wilson’un Başbakan olarak seçildiği bu dönem kendisi için çok büyük bir başarıydı. Winston Churchill ve onun güçlü muhafazakâr haleflerinden sonra İşçi Partisi için önemli bir zafer kazanmıştı.

Kraliçe II. Elizabeth ve Harold Wilson

Başbakan olarak Britanya siyasetindeki birçok şeyin altına imzasını attı. Bunlardan en önemlilerinden bir tanesi idam cezasını kaldırmasıydı. 20’nci yüzyılda Avrupa’da aktif olarak uygulanmayan bu ceza, Britanya’nın da dahil olduğu birçok ülkenin kanunlarında mevcudiyetini koruyordu. Wilson hükümetinin ölüm cezasını kaldırması sembolik bir önem taşıyordu. 20’nci yüzyıl solunun Sovyetler Birliği ile birlikte büründüğü acımasız ve insan onurunu önemsemeyen tutumuna karşı insan hayatını en öne koyan bir anlayışla politika üretiyordu.

Yaptığı diğer işlerin neredeyse hepsinde Britanya ekonomisini baştan tasarlamayı hedeflemişti. Bu sebeple Sovyet ajanı olmakla suçlanıyordu. Ulusal kömür üretim komisyonu gibi yapıların kurulması, devletin ekonomideki rolünü ve tarafını açıkça ortaya koyuyordu. Bu Britanya’da daha önceden görülmemiş bir şeydi. Wilson ve hükümetinin attığı bu adımlar tabii ki Birleşik Krallık’ı sol bloka doğru kaydırmadı ancak 20’nci yüzyılın acımasız kapitalist liberal siyaseti içerisinde sosyal demokrasinin güçlenmesine büyük katkı sağladı. İlerleyen yıllarda Margaret Thatcher gibi keskin muhafazakâr başbakanlara sahip olacak olan Birleşik Krallık için bunlar önemli adımlardı.

Başbakan olarak devrim niteliğinde reformlar yaptığı diğer bir alan ise sosyal yaşantıydı. Hükümeti sansürlerin kaldırılması, medyanın özgürleştirilmesi, boşanma ve kürtaj yasalarının hafifleştirilmesi, homoseksüelitenin normalleştirilmesi ve ölüm cezasının kaldırılması gibi kritik adımlar attı. Open University’nin kuruluşunu gerçekleştiren Wilson, kadınlara ve etnik azınlıklara yönelik ayrımcılığın yok edilmesi için de çalıştı. Neo-sol hareketin etkisi sebebiyle özellikle etnik çeşitliliğin korunmasına ve eş cinseller gibi azınlık gruplarının baskıya uğramasının önlenmesine de çalışıyordu. Harold Wilson’un bu faaliyetleri, erken dönem siyasetteki liberal görüşlerinden ve sosyalist harekete olan aidiyetinden kaynaklanıyordu. Sonuç olarak, Birleşik Krallık’ın 20. yüzyılda modernleşmesine ve İngiliz Milletler Topluluğu’nun (Commonwealth) güçlendirmesine büyük katkı sağladı.

Wilson, iç politikada olduğu kadar dış politikada da önemli işlere imza atıyordu. Dış politikadaki genel tavrı dengeyi sağlamaya yönelikti. Denge kurucu profilini başarılı şekilde kullanıyordu. Dışarıda yenilikçi bir yaklaşım sergilemiyordu. Britanya’nın konumunu ve Commonwealth’i korumak için mücadele ediyordu. Bu denge doğu ve batı arasında da olabiliyordu, Britanya ile dostları arasında da. Söz konusu durumun en büyük örneği Vietnam savaşı sırasında Amerika Birleşik Devletleri ile yaşanmıştı. Vietnam Savaşı sırasındaki yaklaşımı ve Britanya askerlerini savaşın dışında tutması, Amerikalıların ısrarla Birleşik Krallık’ı da savaşa sokmaya çalışmasına rağmen başarıyla sonuçlanmıştı. Hem Vietnam’da savaşmamış hem de Amerikalılar ile iyi ilişkilerin devam etmesini sağlamıştı. Bu sayede Anglo-Amerikan çıkarları koruyan Başbakan olarak isimlendirildi. Harold Wilson biyografi yazarı Philip Ziegler ise onu “dürüst komisyoncu” olarak niteledi.

Wilson hükümeti, ekonomiyi reforme ederken aynı zamanda dönemin şartlarının gerektirdiği ekonomik önlemleri de alıyordu. Atılan bu adımlar bazen başarılı oluyordu bazen de büyük hatalar olarak topluma yansıyordu. Britanya’nın dünyadaki rolünü temelden yeniden şekillendirdiği iktidarını 400 milyon Sterlinlik bütçe açığı, sık sık ortaya çıkan Sterlin krizlerine yol açan bir ordu ile devralmıştı. Bu iki bağıntılı problemi çözmek isteyen Wilson, 1964’te bir Savunma İncelemesi başlattı ve kapsamlı bir ulusal plana sahip Ekonomi Bakanlığını kurdu. Sterlin krizleri devam ederken Kasım 1967’de hükümet devalüasyon yapmak zorunda kaldı. Bundan iki ay sonra Wilson hükümeti Britanya’nın stratejik olarak önem arz eden Doğu Süveyş’ten çekildiğini açıkladı. Wilson, kendi tereddütlerine rağmen Avrupa Ekonomik Topluluğu üyesi olmanın önemini kabul etti ancak 1967 yılında yaptığı başvuru başarısız oldu. Halk tabanında popülerliğinin arttığına inanan Başbakan Wilson, 18 Haziran 1970’te erken seçim çağrısı yaptı ancak Edward Heath liderliğindeki Muhafazakar Partiye karşı yenildi.

harold-wilson-margaret-thatcher-britanya-parlamentosu-sosyal-cene

Özetlemek gerekirse Harold Wilson, Britanya siyasetinin en ilgi çekici isimlerinden birisidir. Politikaları kendi döneminde de sonrasında da sık sık tartışılmıştır ancak yarattığı etkiler günümüzde bile tam olarak görülebilmiş değildir. 20’nci yüzyılın Batı dünyasında Sovyet karşıtı tutum sebebiyle solcu politikalara karşı gelişen önyargılar Wilson’a karşıda gelişmişti. Bu sebeple çok ağır eleştirilere de maruz kaldı.

Wilson’un yaptıkları, Soğuk Savaş yıllarında Britanya’nın karşılaştığı sorunların çözümüne katkı sunmuştur. Özellikle Sovyet karşıtlığı sebebiyle artan ve günümüzde yabancı karşıtlığına dönüşmüş olan aşırı sağın yükselişi Britanya’da büyük ölçekte durdurulmuştur. Wilson ve sol görüşlü hükümetleri, yakın dönemde Birleşik Krallık’ın iç siyasetinde dengeyi başarıyla korumuştur.

Britanya İmparatorluğunun dağıldığı ve bağımsız devletlerin oluştuğu bir sürecin barışçıl yollarla tamamlanmasında bu sol hareketlerin payı da yadsınamayacak kadar büyüktür. Etnik azınlıkların haklarının en iyi korunduğu ülkelerden birinin Birleşik Krallık olmasına da bu sebeple şaşılmamalıdır.


Kaynak
  • Birleşik Krallık hükümeti web sitesi; History, Past Prime Ministers, Harold Wilson. 17/02/2021 tarihinde ulaşılabilir. https://www.gov.uk/government/history/past-prime-ministers/harold-wilson
  • Jenkins, Roy (7 January 2016). “Wilson, (James) Harold, Baron Wilson of Rievaulx”. Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press.
  • Kenneth O. Morgan, Labour People: Leaders and Lieutenants, Hardie to Kinnock, Oxford University Press, 1987.
  • Ziegler, Philip, Wilson: The Authorised Life of Lord Wilson of Rievaulx. 1993.
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on telegram
Telegram
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

DÖVİZ KURLARI

Satış
Alış
USD
USD
8.8399
8.8240
EUR
EUR
10.3712
10.3526
GBP
GBP
12.1346
12.0717
CHF
CHF
9.5896
9.5285
SAR
SAR
2.3569
2.3526
JPY
JPY
8.0213
7.9685
RUB
RUB
0.1219
0.1203
CNY
CNY
1.3752
1.3574

KÜLTÜR SANAT

© Sosyal Çene 2021 | Melon Adworks Creative Agency