Skip to content
aleyna-sevinc-plasebo-etkisi-inanca-bagli-iyilesme-sosyal-cene

İnanca Bağlı İyileşme: Plasebo Etkisi

Sizce bir insan aslında hiçbir etkisi olmayan bir ilacı kullanarak ve sadece iyileşeceğine inanarak kendini iyileştirebilir mi? Evet! İşte burada plasebo etkisi dediğimiz olgu ile karşılaşıyoruz.

Plasebo Etkisi Nedir?

Latince “placeo” fiilinden türetilen ve anlamı “hoşa gitmek” olan plasebo sözcüğü, tıp dilinde 18’nci yüzyılda kullanılmaya başlanmış ve ilk kez 1811’de Hopper’s Medical Dictionary adlı tıp sözlüğünde “hastaya yararlı olmaktan çok onu memnun etmek için uygulanan tedavi” olarak tanımlanmıştır.

Plasebo kavramından farklı olarak ele alınması gereken plasebo etkisi ise “farmakolojik olarak etkisiz bir ilacın telkine dayalı bir etki ortaya çıkarmasıdır.” Yani ilacı kullandıktan sonra iyileşeceğine inanan bir kişi, gerçekten de iyileşmesi durumudur.

Tıbbi bilgi ve olanakların sonuç vermediği durumlarda veya bilinçsiz yapılan uygulamalarda plasebo etkisinden fazlasıyla yararlanılmıştır.

İlaç; vücuda ağız, burun veya enjeksiyon yolu ile verilebilir. Dahası, cerrahi girişimlerle ve hatta sadece bir muayene işlemi ile bile plasebo etkisi sağlanabilir. Aynı zamanda ilacın günde kaç kere verildiği ve fiyatı bile önemli plasebo etkiler oluşturabilir.

Plasebodan bahsedilirken “şeker hapı” ifadesini duyarsanız şaşırmayın çünkü halk arasında plaseboya faydalı tıbbi içeriğinin bulunmadığını ifade etmek için “şeker hapı” da denmektedir.

Fiziksel Anlamda Tedavi Gücü Yok

Aslında plasebonun fiziksel anlamda tedaviye yönelik bir gücü yoktur. Sahip olduğu tedavi gücünü tamamen hastanın verilen ilacın işe yarayacak ilaç olduğunu düşünmesinden alır. Yani her şey zihnimizde bitmektedir.

Plasebo etkisi hafife alınmamalıdır çünkü tıbbi olarak kurtulma ihtimali zayıf görülen birçok hasta, ölüm istatistiklerine girmekten plasebo etkisi sayesinde kurtulmuş, tıbbın çözüm bulamadığı kanserin tedavisinde çoğunlukla yüksek moral ve iyileşme azmi etkili olmuştur.

psikolojik-olarak-iyilesmenin-yolu-plasebo

Plasebo etkiler olumlu olabildikleri gibi olumsuz da olabilirler. İşte bu olumsuz olan, arzu edilmeyen etkilere ise “nosebo” etkisi denir.

Nosebo etkisini daha detaylı incelemek isterseniz “Nosebo Etkisi: Hastalıklarınızın Kaynağı Zihniniz Olabilir!” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

https://www.sosyalcene.com/nosebo-etkisi-hastaliklarinizin-kaynagi-zihniniz-olabilir

Plasebo Etkisinde Belirleyici Faktörler

Bazı kişilik özelliklerinin plasebo etkisi üzerinde belirleyici olduğu öne sürülmüştür. Bu sebeple bütün hastalar plasebodan aynı şekilde etkilenmezler.

Plaseboya yanıt yönünden iki tip hasta vardır:

1 Plaseboya Yanıt Verenler: Plaseboya duyarlı olan bu kişilerin çevreden gelen mesajlara daha açık kişiler olduğu ileri sürülür.


2 Plaseboya Yanıt Vermeyenler: Plaseboya dirençli olan bu kişilerin kuşkucu ve güvensiz kişiler olduğu ileri sürülmektedir.

Ancak unutulmamalıdır ki plaseboya bugün olumlu ya da olumsuz yanıt verenlerin daha sonraki zamanlarda da aynı yönde tepki verecekleri söylenemez.

plasebo-etkisinin-insan-uzerindeki-etkisi

Plasebo etkisi hasta özellikleri dışında çevresel şartlara da bağlıdır. Örneğin doktorun fazla ilgilendiği hastalarda Plasebo etkisinin daha hızlı ve fazla olduğu görülür.


Ayrıca moda, ilacın tanıtım şekli, hasta çevresinin düşünceleri gibi faktörler de plaseboya yanıtta önemli rol oynar.

Plasebo Etkisine Günlük Hayattan Örnekler

Araştırmalara göre en yaygın iki plasebo, ağrı kesici olan aspirin ve vitamin benzeri haplardır. Başınızın çok ağrıdığı bir günde aspirin alımını takiben ilaç daha absorbe bile olmadan baş ağrınızın geçtiği oldu mu hiç? Eğer olduysa plasebo etkisiyle tanışmışsınız demektir.

Başka bir örnek ise, sürekli yorgun olan bir hastaya doktorun vitamin almasını önermesi olabilir. Dr. Danielle Ofri’nin araştırmasına göre vitamin alımı hastalara iyi geliyor ancak normal şartlarda yorgunluğa çare olduklarına dair bir kanıt yok.

Alternatif tıp da bazı insanlar tarafından Plasebo etkisine örnek gösteriliyor. Ayrıca Plasebo etkisinin psikiyatride özellikle anksiyete ve depresyon üzerinde önemli bir yeri vardır.

Etik Yargılar

Tıp camiasında plaseboların kullanılıp kullanılmaması konusunda etik yönden tartışmalar günümüzde hâlâ sürmektedir.

Bazı insanlar plaseboların kullanımının tedaviyi olumlu etkilediğini söyleyip desteklerken bazı insanlar ise bu durumun hastaları kandırmak olduğunu savunuyor. Ancak günümüzde plaseboların sık kullanımı, tedaviyi olumlu etkilediğini savunan görüşü öne çıkarmaktadır.

Bütün bu yazılanlardan ve örneklerden anlayabileceğimiz üzere zihnimiz sandığımızdan çok daha güçlü. Anlıyoruz ki bazı hastalık durumlarında çevremizdekiler tarafından söylenen “iyileşeceğine inan, inancını kaybetme” gibi sözler içi boş sözler değilmiş.

Zihninizi küçümsemeyin!

Share on whatsapp
WhatsApp
Share on telegram
Telegram
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email

1 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

DÖVİZ KURLARI

Satış
Alış
USD
USD
8.8399
8.8240
EUR
EUR
10.3712
10.3526
GBP
GBP
12.1346
12.0717
CHF
CHF
9.5896
9.5285
SAR
SAR
2.3569
2.3526
JPY
JPY
8.0213
7.9685
RUB
RUB
0.1219
0.1203
CNY
CNY
1.3752
1.3574

KÜLTÜR SANAT

© Sosyal Çene 2021 | Melon Adworks Creative Agency