Skip to content

Neden Erteliyoruz?

zehra-gemici-sosyal-cene-erteleme-hastaligi

Ertelemenin farklı nedenleri vardır. Bunlar tek başına var olabileceği gibi birkaç tanesi birlikte de olabilir. Ertelemenin en önemli nedenlerinden biri mükemmeliyetçiliktir. Mükemmeliyetçiler kalite ve verimlilik odaklı kişiler olduğu için ortaya çıkacak sonuçla aşırı ilgilenirler. Ayrıntılara takılıp, bu ayrıntılar olmadıkça harekete geçmek istemezler. Bir yandan bu ayrıntılarla uğraşıp adım atmıyorken diğer yandan adım atmak zorunda hissediş arasına sıkışırlar. Hepimiz zaman zaman bir işe başlayacak veya onu tamamlayacak gücü kendimizde bulamadığımız dönemlerden geçeriz. Bu, insan olmanın, yani yeterliliklerimizin bir sınırı olmasının doğal bir sonucu. Erteleme davranışı nasıl baş edebileceğimizi bilemediğimizde bizler için ciddi bir stres ve kaygı sebebi olabileceği gibi, sık yaşandığında ise şevkimizi kıran ve şevkimiz kırık olduğu için de daha çok ertelediğimiz bir kısır döngüye dönüşebilir. Gelin ertelemenin boyutlarına bir bakalım.

Davranışsal olarak erteleme: Öğrencinin ertesi gün gireceği bir sınavın dersine çalışmak yerine erteleyip tuttuğu takımın maçını izlemesi. Bu boyutta kişi, anlık olarak daha keyifli ve eğlenceli olan aktiviteyi tercih etmekte ve seçimin uzun vadedeki getirisinden çok anlık faydaya odaklanmaktadır.

Bilişsel olarak erteleme: Bireyin bir işi yapma konusunda kendini yeterli görmesi olarak adlandırılan öz-yetkinlik düzeyi, mükemmeliyetçi kişiliğe sahip olması ya da işlevsel olmayan düşünce yapısına sahip olma gibi bilişsel değişkenler erteleme davranışını etkilemektedir.

Duygusal olarak erteleme: Kaygı, stres gibi durumlar genel olarak olumsuz duygulara neden olmakta ve günlük davranışlarımızı şekillendirmektedir. Olumsuz bir duygu durumu ertelemeye neden olabilmektedir.

Peki hayatımızdaki erteleme halinin sonuçları neler olabilir? Psikolojik olarak yansımaları nasıl olur?

  • Uzun süre emek sarf etmeyi gerektiren yüksek hedefler çoğu zaman tükenmişliğe neden olur. Tükenmişlik tablosunu oluşturan bireysel zemin analiz edilip gereken adımlar atılmadığında da depresyon ortaya çıkabilir. Depresyondaki bir kişinin ise günlük hayatında rutin olarak yapması gereken şeyleri bile yapmakta zorlanıyorken üstüne ulaşması gereken hedefleri düşünmesi ve bununla ilgili adım atması oldukça zordur.
  • Bazıları emek sarf etse de başaramayacağını düşünmektedir. Bu kişiler için başarısızlık ihtimali oldukça yüksektir. Kendilerini zaten şimdiye kadar başaramamış ve bundan sonra da başaramayacakmış gibi hissederler. Kendilerini başkalarıyla kıyaslarlar, bulundukları yerden memnun değillerdir, gelecekle ilgili de bundan farklı bir konumda olmayacaklarını düşünürler. Başarmak zorunda oluşla başaramayacak olmanın kıskacına sıkışmış durumdadırlar, umutsuzdurlar.
  • Bazıları ise kendi başına becerebileceğini düşünmemektedir. Bu kişiler karar vermekte zorlandıkları için başkasının desteğine ihtiyaç duyarlar. Öz güvenleri düşük, yönlendirilmeyi bekleyen kişilerdir. Kendi hayatlarını başkasının yönlendirmesini isterler. Bu da bir hedef oluşturma ve bu doğrultuda adım atmayı güçleştirir.
  • Bazı kişiler için adım atmama nedeni de emek vererek ulaşması gereken şeyleri zaten hakkı olarak görme, yani başkasının kendisine koşulsuz vermesini beklemedir. Bunların çevresindeki kişiler çoğunlukla adaletsizlikten, yorulmaktan ve anlaşılmamaktan şikayetçidirler. Bazı kişiler için adım atmama nedeni de irade zayıflığı ve tembelliktir.

Erteleme hem erteleyen birey için hem de birlikte yaşadığı kişiler için ayrı ayrı psikolojik sorunlar oluşturur. Depresyon, anksiyete, panik, iletişim sorunları, şiddet, ekonomik, sosyal sorunlar gibi…

Peki nasıl önleyeceğiz?

2 dakika kuralı: Eğer bir şeyi planlamak iki dakikadan fazla zaman alıyorsa planlamayı bırakıp harekete geçmelisiniz.

Dirence karşı çıkın: İlk adımı attıktan sonra çekinceniz ya da korkunuz ortadan kalkar.

Enerjinizi kontrol edin: Yorgun veya sinirliyseniz işleri erteleme isteğiniz artar.

Bölün ve saldırın: İşi parçalara bölmek veya somut adımlar izlemek bitiş çizgisini görmeyi kolaylaştırır.

Kendinizi ödüllendirin: Hedefinize ulaştıktan sonra kendinize iyi davranın. Sevdiğiniz bir şey yapın ya da rahatlatan bir şeyle meşgul olun.

Share on whatsapp
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on email

Henüz yorum yapılmamış, sesinizi aşağıya ekleyin!


Bir Yorum Ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.